Bu gün C Vitamininin 1932-ci ildə kəşfi günüdür. Vitamin C-nin kimyəvi quruluşu və onun “skorbit” xəstəliyinə qarşı effektivliyi haqqında ilk geniş elmi təqdimatlar məhz bu dövrlərə təsadüf edir. C vitamini (askorbin turşusu) insan sağlamlığı üçün ən vacib mikroelementlərdən biridir.

Orqanizmimiz bu vitamini özü istehsal edə bilmədiyi üçün onu kənardan—qida və ya əlavələr vasitəsilə almalıyıq.

Çatışmazlıq əlamətləri

C vitamini çatışmadıqda orqanizmdə skorbit (sinkot) xəstəliyi inkişaf edir. Əsas əlamətlər bunlardır:

• Diş ətlərinin qanaması və şişməsi.
• Tez-tez göyərmələr və yaraların gec sağalması.
• Oynaq ağrıları.
• Daimi yorğunluq və zəiflik.

C Vitamininin əvəzsiz faydaları

C vitamini insan bədəni tərəfindən istehsal olunmayan və mütləq şəkildə qida vasitəsilə qəbul edilməli olan bir maddədir. Onun əsas faydalarını belə qruplaşdıra bilərik:

• İmmunitetin polad müdafiəsi: C vitamini ağ qan hüceyrələrinin istehsalını stimullaşdıraraq orqanizmi virus və infeksiyalardan qoruyur. Xüsusilə fəsil dəyişkənliyi zamanı bədənin müqavimətini artırır.
• Güclü antioksidant təsiri: Hüceyrələri sərbəst radikalların zərərli təsirlərindən qoruyaraq qocalma prosesini ləngidir və xroniki xəstəliklərin yaranma riskini azaldır.
• Dəmi̇r sorulmasında “körpü” rolu: Bitki mənşəli qidalardan dəmironun orqanizm tərəfindən mənimsənilməsini asanlaşdırır. Bu isə anemiya (qanazlığı) ilə mübarizədə mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
• Dəri və toxuma sağlamlığı: Kollagen sintezində iştirak edərək yaraların tez sağalmasını təmin edir, dərinin elastikliyini qoruyur və diş ətlərini gücləndirir.
• Qan təzyiqinin tənzimlənməsi: Qan damarlarını rahatladaraq yüksək təzyiqin aşağı düşməsinə müsbət təsir göstərə bilər.

C Vitamininin zərərləri

Bəzən insanlar immuniteti sürətlə qaldırmaq üçün həkim məsləhəti olmadan yüksək dozada askorbin turşusu qəbul edirlər. Unutmaq olmaz ki, C vitamini suda həll olan vitamin olsa da, onun həddindən artıq qəbulu aşağıdakı fəsadlara yol aça bilər:

1. Böyrək daşları: Maddələr mübadiləsi zamanı C vitamini oksalata çevrilir. Yüksək doza böyrəklərdə oksalat daşlarının yaranma riskini ciddi şəkildə artırır.
2. Həzm sistemi problemləri: Gündəlik dozanın normadan çox olması ürəkbulanma, ishal və mədə sancılarına səbəb ola bilər.
3. Dəmir artıqlığı (Hemoxromatoz): Dəmirin sorulmasını sürətləndirdiyi üçün, bədəndə dəmir yığılması problemi olan şəxslərdə toxuma zədələnmələrinə gətirib çıxara bilər.
4. B12 Vitamininin azalması: Yüksək dozada C vitamini bəzən orqanizmdə B12 vitamininin səviyyəsini aşağı sala bilər.

Qızıl orta nədir?

Mütəxəssislərin rəyinə görə, sağlam bir insanın gündəlik C vitamini ehtiyacı orta hesabla 75-90 mq arasındadır, lakin siqaret çəkənlər adi dozadan əlavə olaraq +35 mq (çünki siqaret orqanizmdə C vitaminini daha tez məhv edir). Təbiətin bizə bəxş etdiyi bu möcüzəvi elementi süni preparatlar şəklində deyil, təbii qidalar vasitəsilə qəbul etmək ən doğru yoldur. Sağlamlığınızı riskə atmayın və hər hansı vitamin kompleksinə başlamazdan əvvəl mütləq həkiminizlə məsləhətləşin.

Gündəlik C Vitamini normasını bir ədəd portağal, bir neçə kivi və ya bir qədər bolqar bibəri ilə asanlıqla qarşılamaq mümkündür. C vitaminini aptek əlavələrindən deyil, təbii qidalardan (itburnu, kivi, bibər, sitrus meyvələri, brokoli) almaq həm daha effektivdir, həm də doza həddini aşma riskini azaldır.